από τον Γιάννη Βαγγελάτο

Στον χώρο της πνευματικότητας υπάρχουν άνθρωποι που πραγματικά βοηθούν τους άλλους να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους. Υπάρχουν όμως και εκείνοι που χρησιμοποιούν τη δύναμη της πνευματικής αναζήτησης για να αποκτήσουν έλεγχο, χρήματα, θαυμασμό ή εξάρτηση από τους ακολούθους τους.

Το πρόβλημα είναι ότι ένας χειριστικός «δάσκαλος» δεν εμφανίζεται πάντα ως κάποιος προφανώς επικίνδυνος. Μπορεί να μιλά ήρεμα, να χρησιμοποιεί όμορφα λόγια για την αγάπη και την αφύπνιση και να παρουσιάζει τον εαυτό του ως άνθρωπο που έχει βρει όλες τις απαντήσεις.

Γι’ αυτό χρειάζεται να κοιτάμε πέρα από τα λόγια.

1. Κοιτάξτε τη ζωή του και όχι μόνο όσα διδάσκει

Το πρώτο και σημαντικότερο ερώτημα είναι απλό:

Ζει πραγματικά αυτά που διδάσκει;

Αν ένας άνθρωπος μιλά συνεχώς για εσωτερική γαλήνη, αλλά στην προσωπική του ζωή λειτουργεί με θυμό, επιθετικότητα και ανάγκη ελέγχου, υπάρχει μια εμφανής αντίφαση.

Αν μιλά για αποδοχή, αλλά δεν ανέχεται καμία διαφορετική άποψη, επίσης χρειάζεται προσοχή.

Κανείς δεν είναι τέλειος και κανένας πνευματικός δάσκαλος δεν χρειάζεται να παρουσιάζεται ως αλάνθαστος. Αντίθετα, ένας ώριμος άνθρωπος μπορεί να αναγνωρίσει τα λάθη, τις αδυναμίες και τις προσωπικές του δυσκολίες.

Η αυθεντικότητα φαίνεται κυρίως στη συμπεριφορά όταν δεν υπάρχει κοινό για να εντυπωσιαστεί.

2. Παρατηρήστε τι συμβαίνει στους ανθρώπους που τον ακολουθούν

Ένας πραγματικός πνευματικός οδηγός θα έπρεπε σταδιακά να βοηθά τους ανθρώπους να αποκτούν περισσότερη αυτοπεποίθηση και αυτονομία.

Ρωτήστε τον εαυτό σας:

Οι μαθητές του παίρνουν περισσότερες δικές τους αποφάσεις;

Νιώθουν πιο δυνατοί και ανεξάρτητοι;

Μπορούν να διαφωνήσουν μαζί του χωρίς να φοβούνται;

Ή μήπως χρειάζονται συνεχώς την έγκρισή του για κάθε σημαντική απόφαση;

Η διαφορά είναι τεράστια.

Ένας άνθρωπος που πραγματικά βοηθά δεν δημιουργεί έναν κύκλο εξαρτημένων ακολούθων. Στόχος του είναι να τους βοηθήσει να σταθούν στα δικά τους πόδια.

3. Πώς αντιμετωπίζει τα χρήματα και την εξουσία;

Τα χρήματα από μόνα τους δεν αποδεικνύουν ότι κάποιος είναι απατεώνας. Ένας δάσκαλος μπορεί φυσικά να αμείβεται για τον χρόνο, την εργασία και τις υπηρεσίες του.

Το ζήτημα είναι ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιεί την οικονομική και πνευματική του δύναμη.

Χρειάζεται προσοχή όταν κάποιος παρουσιάζει τον πλούτο του ως απόδειξη ανώτερης πνευματικής κατάστασης ή όταν αφήνει να εννοηθεί ότι όποιος πληρώσει περισσότερα θα αποκτήσει πρόσβαση σε «ανώτερη» γνώση.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι όταν δημιουργείται η αντίληψη ότι η οικονομική επιτυχία εξαρτάται από την απόλυτη υπακοή στον δάσκαλο.

Η πνευματικότητα δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από επίδειξη πλούτου, προνομίων ή εξουσίας.

4. Πώς νιώθετε όταν βρίσκεστε κοντά του;

Μερικές φορές το σώμα και τα συναισθήματά μας αντιλαμβάνονται μια κατάσταση πριν προλάβει να την αναλύσει η λογική.

Παρατηρήστε λοιπόν πώς αισθάνεστε μετά από μια συζήτηση ή μια συνάντηση με έναν συγκεκριμένο δάσκαλο.

Νιώθετε περισσότερη ηρεμία και ελευθερία;

Ή αισθάνεστε μικροί, ανεπαρκείς και φοβισμένοι;

Ένας χειριστικός πνευματικός ηγέτης μπορεί να κάνει τους ανθρώπους να πιστεύουν ότι χωρίς εκείνον δεν μπορούν να προχωρήσουν.

Μπορεί να δημιουργήσει την αίσθηση ότι μόνο εκείνος γνωρίζει την αλήθεια και ότι εσείς δεν είστε ακόμη αρκετά «προχωρημένοι».

Όταν η πνευματικότητα μετατρέπεται σε μηχανισμό ταπείνωσης και εξάρτησης, χρειάζεται μεγάλη προσοχή.

5. Δείτε πώς συμπεριφέρεται στις προσωπικές του σχέσεις

Ένας άνθρωπος μπορεί να μιλά επί ώρες για αγάπη, συμπόνια και πνευματική εξέλιξη. Πολύ περισσότερα όμως αποκαλύπτει ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφέρεται στους ανθρώπους που βρίσκονται κοντά του.

Πώς αντιμετωπίζει την οικογένειά του;

Πώς συμπεριφέρεται στον σύντροφό του;

Πώς αντιδρά όταν κάποιος τον αμφισβητεί;

Πώς φέρεται σε ανθρώπους από τους οποίους δεν έχει κάτι να κερδίσει;

Αυτές οι καθημερινές συμπεριφορές μπορούν να αποκαλύψουν περισσότερα από οποιαδήποτε ομιλία περί «φώτισης».

Δεν χρειάζεται φυσικά να περιμένουμε από κανέναν μια τέλεια προσωπική ζωή. Όλοι οι άνθρωποι έχουν δυσκολίες και κάνουν λάθη.

Το σημαντικό είναι αν υπάρχει ειλικρίνεια, σεβασμός και ανάληψη ευθύνης.

6. Αν σας λέει ότι μόνο η δική του διαδρομή είναι σωστή, απομακρυνθείτε

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά προειδοποιητικά σημάδια είναι η απόλυτη βεβαιότητα.

«Μόνο εμείς γνωρίζουμε την αλήθεια».

«Όλοι οι άλλοι δρόμοι είναι λάθος».

«Αν φύγεις από την ομάδα, θα χάσεις την πνευματική σου εξέλιξη».

Τέτοιες αντιλήψεις μπορούν να δημιουργήσουν απομόνωση και εξάρτηση.

Ένας ώριμος πνευματικός άνθρωπος δεν χρειάζεται να φοβάται τις διαφορετικές απόψεις. Μπορεί να παρουσιάζει τη δική του φιλοσοφία χωρίς να απαιτεί από όλους τους άλλους να την αποδεχθούν.

Η αληθινή πνευματική αναζήτηση αφήνει χώρο για ερωτήσεις, αμφιβολίες και προσωπική κρίση.

7. Προσέξτε όταν κάποιος παρουσιάζεται ως «τέλειος»

Ένας άνθρωπος που ισχυρίζεται ότι έχει ξεπεράσει όλα τα ανθρώπινα προβλήματα, δεν θυμώνει ποτέ, δεν κάνει λάθη και γνωρίζει πάντα τι είναι σωστό, αξίζει ιδιαίτερη προσοχή.

Η πραγματική πνευματική ωριμότητα δεν απαιτεί την εικόνα του τέλειου ανθρώπου.

Ένας αυθεντικός δάσκαλος μπορεί να πει:

«Δεν έχω όλες τις απαντήσεις».

Μπορεί να παραδεχτεί ότι έκανε λάθος.

Μπορεί να αλλάξει γνώμη.

Μπορεί να ακούσει.

Και κυρίως, μπορεί να αντιμετωπίσει τους άλλους ως ισότιμους ανθρώπους.

8. Η πνευματικότητα δεν πρέπει να σας κάνει να φοβάστε

Ένας ακόμη σημαντικός δείκτης είναι ο φόβος.

Αν κάποιος σας λέει ότι θα συμβεί κάτι τρομερό αν σταματήσετε να τον ακολουθείτε, αν δεν πληρώσετε για μια συγκεκριμένη τελετουργία ή αν αμφισβητήσετε τις οδηγίες του, τότε η κατάσταση χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.

Ο φόβος μπορεί να γίνει ένα από τα ισχυρότερα εργαλεία χειραγώγησης.

Η πνευματική αναζήτηση μπορεί να περιλαμβάνει δύσκολες στιγμές, αλλά δεν χρειάζεται να βασίζεται στην απειλή και στον εκφοβισμό.

Ποια είναι τελικά η μεγαλύτερη ένδειξη;

Ίσως το πιο σημαντικό κριτήριο είναι το εξής:

Τι άνθρωπο σας βοηθά να γίνετε;

Μετά από μια περίοδο κοντά σε έναν πνευματικό δάσκαλο αισθάνεστε περισσότερο ελεύθεροι ή περισσότερο εξαρτημένοι;

Παίρνετε περισσότερες δικές σας αποφάσεις ή περιμένετε συνεχώς την έγκρισή του;

Αναπτύσσετε την κρίση σας ή φοβάστε να αμφισβητήσετε όσα σας λέει;

Νιώθετε ότι αξίζετε ως άνθρωπος ή ότι πρέπει συνεχώς να αποδεικνύετε πως είστε «αρκετά πνευματικοί»;

Αυτές οι ερωτήσεις μπορούν να λειτουργήσουν σαν ένα πολύ χρήσιμο φίλτρο.

Ο πραγματικός πνευματικός οδηγός δεν χρειάζεται να σας κρατά εξαρτημένους

Ένας άνθρωπος που προσφέρει πραγματική καθοδήγηση δεν χρειάζεται να δημιουργήσει γύρω του μια ατμόσφαιρα λατρείας.

Δεν χρειάζεται να παρουσιάζεται ως αλάνθαστος.

Δεν χρειάζεται να απαιτεί τυφλή υπακοή.

Και δεν χρειάζεται να σας πείσει ότι χωρίς εκείνον δεν μπορείτε να προχωρήσετε.

Αντίθετα, η ουσιαστική πνευματική καθοδήγηση μπορεί να σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον εαυτό σας, να καλλιεργήσετε την προσωπική σας κρίση και να αποκτήσετε περισσότερη εσωτερική αυτονομία.

Γιατί ο καλύτερος δάσκαλος δεν είναι εκείνος που σας κάνει να τον χρειάζεστε για πάντα.

Είναι εκείνος που κάποια στιγμή σας βοηθά να καταλάβετε ότι η δύναμη που ψάχνατε έξω από εσάς υπήρχε εξαρχής μέσα σας.