6 τύποι ενσυναισθητικών: Αν νιώθεις την ενέργεια των άλλων, δες ποιος είσαι;

από την Αλεξάνδρα Αγγελοπούλου

Υπάρχουν άνθρωποι που φαίνεται να αντιλαμβάνονται όσα οι άλλοι δεν λένε ποτέ δυνατά. Μπορούν να καταλάβουν πότε κάποιος είναι στενοχωρημένος, να αισθανθούν την ένταση σε έναν χώρο ή να επηρεαστούν έντονα από την ενέργεια μιας κατάστασης. Μερικές φορές, μάλιστα, χρειάζονται χρόνο μόνοι τους για να επαναφέρουν την εσωτερική τους ισορροπία.

Στον χώρο της πνευματικότητας και της αυτογνωσίας, αυτούς τους ανθρώπους συχνά τους αποκαλούν ενσυναισθητικούς, ή αλλιώς empaths. Πρόκειται για άτομα με ιδιαίτερα αυξημένη ευαισθησία στα συναισθήματα, στη συμπεριφορά και στα ερεθίσματα που προέρχονται από το περιβάλλον τους.

Η ενσυναίσθηση μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό χάρισμα. Βοηθά έναν άνθρωπο να ακούει ουσιαστικά, να κατανοεί τους άλλους, να προσφέρει στήριξη και να δημιουργεί βαθύτερες σχέσεις. Όμως η υπερβολική ευαισθησία μπορεί επίσης να γίνει κουραστική. Όταν κάποιος δυσκολεύεται να ξεχωρίσει τα δικά του συναισθήματα από εκείνα των άλλων, μπορεί να νιώθει ψυχικά εξαντλημένος, υπερφορτωμένος ή να χάνει προσωρινά την επαφή με τις προσωπικές του ανάγκες.

Στις πνευματικές παραδόσεις συναντάμε διαφορετικές κατηγορίες ενσυναισθητικών ανθρώπων. Αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε κάποια από τις παρακάτω περιγραφές, ίσως αυτό σε βοηθήσει να καταλάβεις καλύτερα την ευαισθησία σου και, κυρίως, να μάθεις να τη διαχειρίζεσαι χωρίς να αφήνεις τις ανάγκες των άλλων να καταλαμβάνουν όλο τον δικό σου χώρο.

1. Ο συναισθηματικός ενσυναισθητικός

Ο συναισθηματικός ενσυναισθητικός θεωρείται ένας από τους πιο συνηθισμένους τύπους. Πρόκειται για τον άνθρωπο που αντιλαμβάνεται πολύ γρήγορα τη συναισθηματική κατάσταση των γύρω του.

Μπορεί να καταλάβει ότι ένας φίλος του είναι στενοχωρημένος, ακόμη κι αν εκείνος χαμογελά. Μπορεί να αισθανθεί την ένταση ενός αγαπημένου προσώπου ή να επηρεαστεί από τη θλίψη που υπάρχει μέσα σε έναν χώρο.

Μερικές φορές, μάλιστα, η συναισθηματική φόρτιση των άλλων μπορεί να συνεχίσει να τον επηρεάζει ακόμη και όταν επιστρέψει στο σπίτι του.

Αυτό μπορεί να δημιουργήσει μια ιδιαίτερη δυσκολία: ο συναισθηματικός ενσυναισθητικός χρειάζεται να μάθει να ξεχωρίζει το «αυτό που αισθάνομαι εγώ» από το «αυτό που αντιλαμβάνομαι από τον άλλον».

Όταν βρίσκεται συνεχώς δίπλα σε ανθρώπους με έντονα προβλήματα, συγκρούσεις ή αρνητικότητα, μπορεί να αισθανθεί εξαντλημένος.

Γι’ αυτό χρειάζεται προσωπικά όρια. Το να πεις «όχι» δεν σημαίνει ότι δεν νοιάζεσαι. Σημαίνει ότι αναγνωρίζεις πως και η δική σου ψυχική ηρεμία έχει αξία.

Μικρές πρακτικές όπως η απομόνωση από υπερβολικά ερεθίσματα, η ήρεμη αναπνοή, ο διαλογισμός ή μια βόλτα στη φύση μπορούν να λειτουργήσουν ως τρόποι επαναφοράς και χαλάρωσης.

2. Ο σωματικός ενσυναισθητικός

Ο σωματικός ενσυναισθητικός, σύμφωνα με τις σχετικές πνευματικές αντιλήψεις, είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος στις σωματικές καταστάσεις των ανθρώπων γύρω του.

Μπορεί να παρατηρεί πολύ έντονα όταν κάποιος πονάει, είναι άρρωστος ή βρίσκεται σε σωματική δυσφορία. Σε ορισμένες πνευματικές προσεγγίσεις θεωρείται ότι μπορεί ακόμη και να νιώθει στο σώμα του κάτι που συνδέει με την κατάσταση ενός άλλου ανθρώπου.

Ωστόσο, εδώ χρειάζεται μια σημαντική διάκριση: ένα σωματικό σύμπτωμα δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στην ευαισθησία ή στην «ενέργεια» κάποιου άλλου. Οποιοδήποτε επίμονο ή ανησυχητικό σύμπτωμα χρειάζεται την κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση.

Σε επίπεδο αυτογνωσίας, αυτό που μπορεί να βοηθήσει είναι η μεγαλύτερη επίγνωση του σώματος. Η ήρεμη αναπνοή, η ενσυνειδητότητα και η παρατήρηση των σωματικών αισθήσεων μπορούν να σε βοηθήσουν να αναγνωρίζεις τι πραγματικά συμβαίνει μέσα σου.

Πριν αναρωτηθείς «τι συμβαίνει στον άλλον;», δοκίμασε να ρωτήσεις τον εαυτό σου: «Τι αισθάνομαι εγώ αυτή τη στιγμή;»

Αυτή η απλή ερώτηση μπορεί να δημιουργήσει ένα πολύτιμο εσωτερικό όριο.

3. Ο ψυχομετρικός ενσυναισθητικός

Ο ψυχομετρικός ενσυναισθητικός συνδέεται με μια πιο μυστηριακή πλευρά της πνευματικότητας.

Σύμφωνα με αυτή την αντίληψη, ο συγκεκριμένος τύπος ανθρώπου μπορεί να αισθάνεται έντονα συναισθήματα ή αναμνήσεις που συνδέονται συμβολικά με αντικείμενα. Για παράδειγμα, μπορεί να κρατήσει ένα παλιό αντικείμενο και να αισθανθεί μια παράξενη οικειότητα ή να δημιουργήσει μια έντονη συναισθηματική εντύπωση χωρίς να γνωρίζει την ιστορία του.

Στις εσωτερικές παραδόσεις αυτή η εμπειρία συνδέεται με την ψυχομετρία, δηλαδή την ιδέα ότι ένα αντικείμενο μπορεί να λειτουργήσει σαν συμβολικός φορέας πληροφοριών για τον άνθρωπο που το κατείχε.

Δεν υπάρχει επιστημονική απόδειξη ότι τα αντικείμενα μεταφέρουν με αυτόν τον τρόπο συναισθηματικές πληροφορίες. Παρ’ όλα αυτά, η εμπειρία μπορεί να έχει ενδιαφέρον ως εργαλείο προσωπικού συμβολισμού και αυτοπαρατήρησης.

Αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε αυτόν τον τύπο, προσπάθησε να παρατηρείς πρώτα τι σου προκαλεί ένα αντικείμενο και στη συνέχεια να αναρωτιέσαι τι μπορεί να σημαίνει αυτό για εσένα.

4. Ο ενσυναισθητικός των φυτών

Υπάρχουν άνθρωποι που αισθάνονται ιδιαίτερα κοντά στον κόσμο των φυτών. Παρατηρούν τις μικρές αλλαγές, αντιλαμβάνονται πότε ένα φυτό χρειάζεται περισσότερη φροντίδα και απολαμβάνουν πραγματικά την επαφή με τη φύση.

Στις πνευματικές παραδόσεις αποκαλούνται μερικές φορές ενσυναισθητικοί των φυτών.

Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί άνθρωποι με αυτή την ευαισθησία αισθάνονται καλύτερα όταν περιβάλλονται από πράσινο. Η φροντίδα ενός κήπου, η καλλιέργεια φυτών ή ακόμη και λίγα λουλούδια στο σπίτι μπορούν να δημιουργήσουν μια αίσθηση ηρεμίας και σύνδεσης με τη φύση.

Αυτός ο τύπος ενσυναισθητικού συχνά απολαμβάνει να παρατηρεί τους κύκλους της φύσης. Την αλλαγή των εποχών, την ανάπτυξη ενός φυτού, την ανθοφορία και τη σταδιακή ανανέωση.

Αν νιώθεις ότι η φύση σε «επαναφορτίζει», δημιούργησε μικρές καθημερινές στιγμές επαφής μαζί της. Ένας περίπατος, η φροντίδα ενός φυτού ή λίγα λεπτά σε έναν κήπο μπορούν να γίνουν ένα απλό τελετουργικό γείωσης.

5. Ο ενσυναισθητικός των ζώων

Ο ενσυναισθητικός των ζώων αισθάνεται ιδιαίτερα έντονη σύνδεση με τα πλάσματα του ζωικού βασιλείου.

Μπορεί να παρατηρεί εύκολα τη διάθεση ενός ζώου, να καταλαβαίνει πότε φοβάται ή χρειάζεται χώρο και να δείχνει εξαιρετική υπομονή απέναντί του.

Πολλοί άνθρωποι με ιδιαίτερη ευαισθησία προς τα ζώα επιλέγουν επαγγέλματα ή δραστηριότητες που τους επιτρέπουν να τα φροντίζουν. Η σχέση με ένα ζώο μπορεί να τους προσφέρει επίσης μια μορφή συναισθηματικής σύνδεσης χωρίς την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης επικοινωνίας.

Σε πνευματικό επίπεδο, κάποιοι περιγράφουν αυτή την εμπειρία ως μια μορφή «επικοινωνίας» που ξεπερνά τα λόγια. Πιο γειωμένα, όμως, η βαθιά παρατήρηση της γλώσσας του σώματος, των κινήσεων και της συμπεριφοράς ενός ζώου μπορεί να εξηγεί μεγάλο μέρος αυτής της αίσθησης.

Αν αισθάνεσαι ότι επηρεάζεσαι έντονα από τα ζώα που συναντάς, χρειάζεται επίσης να προστατεύεις τα προσωπικά σου όρια. Δεν μπορείς να βοηθήσεις κάθε ζώο που υποφέρει και δεν χρειάζεται να κουβαλάς μέσα σου κάθε δύσκολη εικόνα που βλέπεις.

Η συμπόνια χρειάζεται όρια για να παραμένει δύναμη και να μη μετατρέπεται σε εξάντληση.

6. Ο ενσυναισθητικός της Γης

Ο τελευταίος τύπος έχει μια ακόμη ευρύτερη σχέση με τη φύση. Ο ενσυναισθητικός της Γης δεν αισθάνεται απλώς δεμένος με ένα συγκεκριμένο φυτό ή ζώο. Νιώθει ότι επηρεάζεται βαθιά από το φυσικό περιβάλλον και από τις αλλαγές που συμβαίνουν στον πλανήτη.

Μια καταιγίδα, μια μεγάλη αλλαγή του καιρού, μια φυσική καταστροφή ή ακόμη και η εικόνα ενός κατεστραμμένου φυσικού τοπίου μπορεί να του προκαλέσει έντονη συναισθηματική αντίδραση.

Στην πνευματικότητα, αυτή η κατηγορία συνδέεται με την ιδέα ότι ο άνθρωπος μπορεί να αισθάνεται βαθιά συνδεδεμένος με τη Γη ως ένα ενιαίο σύστημα.

Σε πιο πρακτικό επίπεδο, η αυξημένη ευαισθησία απέναντι στο περιβάλλον μπορεί να αποτελεί έκφραση ισχυρής οικολογικής συνείδησης και συναισθηματικής ανταπόκρισης στα προβλήματα του πλανήτη.

Αν ανήκεις σε αυτή την κατηγορία, η επαφή με τη φύση μπορεί να σε βοηθήσει να επαναφέρεις την ισορροπία σου. Παράλληλα, χρειάζεται να αποφεύγεις τη συνεχή έκθεση σε εικόνες καταστροφής, αρνητικές ειδήσεις και περιβαλλοντικό άγχος, όταν αντιλαμβάνεσαι ότι αυτά σε επιβαρύνουν υπερβολικά.

Πώς προστατεύει τον εαυτό του ένας ενσυναισθητικός;

Το σημαντικότερο μάθημα για έναν ιδιαίτερα ευαίσθητο άνθρωπο δεν είναι να κλείσει την καρδιά του. Είναι να μάθει να τη διαχειρίζεται.

Η ενσυναίσθηση δεν σημαίνει ότι πρέπει να απορροφάς όλα όσα συμβαίνουν γύρω σου. Μπορείς να κατανοείς τον πόνο ενός άλλου ανθρώπου χωρίς να τον κάνεις δικό σου.

Μερικές απλές συνήθειες μπορούν να βοηθήσουν:

Μάθε να βάζεις όρια. Δεν χρειάζεται να είσαι διαθέσιμος για όλους, όλη την ώρα.

Δώσε χρόνο στον εαυτό σου. Η ησυχία και η απομόνωση για λίγο δεν αποτελούν εγωισμό. Μπορούν να λειτουργήσουν ως επαναφόρτιση.

Παρατήρησε τα συναισθήματά σου. Όταν αλλάζει ξαφνικά η διάθεσή σου, αναρωτήσου αν προηγήθηκε κάποιο γεγονός ή επαφή που σε επηρέασε.

Μείνε συνδεδεμένος με το σώμα σου. Η αναπνοή, το περπάτημα, η άσκηση και η ενσυνειδητότητα μπορούν να σε βοηθήσουν να επιστρέφεις στο «εδώ και τώρα».

Μην αισθάνεσαι ενοχές όταν λες «όχι». Το «όχι» αποτελεί ολοκληρωμένη πρόταση. Δεν χρειάζεται πάντα δικαιολογία.

Επίλεξε προσεκτικά το περιβάλλον σου. Οι άνθρωποι που σε περιβάλλουν επηρεάζουν σημαντικά τη διάθεσή σου, ιδιαίτερα όταν είσαι πολύ ευαίσθητος στα συναισθηματικά ερεθίσματα.

Η ευαισθησία δεν είναι αδυναμία

Το να αισθάνεσαι περισσότερα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να υποφέρεις περισσότερο.

Η αυξημένη ευαισθησία μπορεί να γίνει ένα πολύτιμο εργαλείο αυτογνωσίας όταν συνοδεύεται από όρια, επίγνωση και φροντίδα του εαυτού. Το ζητούμενο δεν είναι να σταματήσεις να αισθάνεσαι. Είναι να μάθεις να αναγνωρίζεις τι σου ανήκει και τι απλώς περνά από μπροστά σου.

Είτε βλέπεις τον εαυτό σου ως συναισθηματικό, σωματικό, ψυχομετρικό, φυτικό, ζωικό ή γήινο ενσυναισθητικό, το πιο σημαντικό είναι να μη μετατρέπεις την ευαισθησία σου σε βάρος.

Η πραγματική δύναμη βρίσκεται στην ισορροπία: να έχεις ανοιχτή καρδιά, αλλά και καθαρά όρια· να μπορείς να κατανοείς τους άλλους, χωρίς να χάνεις τον εαυτό σου μέσα στα συναισθήματά τους.

Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο μάθημα κάθε ιδιαίτερα ευαίσθητης ψυχής: δεν χρειάζεται να κουβαλάς όλο τον κόσμο για να αποδείξεις ότι τον νιώθεις.