Γιατί δυσκολευόμαστε τόσο να συνδεθούμε στον έρωτα; Τα συναισθηματικά εμπόδια που μας κρατούν μακριά

από τον Γιάννη Βαγγελάτο

Θέλουμε να αγαπήσουμε, θέλουμε να νιώσουμε ότι κάποιος μας καταλαβαίνει και αναζητούμε εκείνη τη σχέση στην οποία μπορούμε να είμαστε πραγματικά ο εαυτός μας. Κι όμως, πολλές φορές, όταν εμφανίζεται ένας άνθρωπος στη ζωή μας, κάτι μοιάζει να μας σταματά.

Μπορεί να υπάρχει έλξη, επικοινωνία και έντονα συναισθήματα, αλλά η πραγματική συναισθηματική σύνδεση να παραμένει δύσκολη. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι άνθρωποι μιλούν για την ανάγκη τους να δημιουργήσουν μια ουσιαστική σχέση, αλλά ταυτόχρονα περιγράφουν μια παράξενη δυσκολία: θέλουν να πλησιάσουν, όμως φοβούνται να αφεθούν. Θέλουν να αγαπήσουν, αλλά φοβούνται ότι θα πληγωθούν. Θέλουν έναν σύντροφο που να τους καταλαβαίνει, αλλά δυσκολεύονται να αποκαλύψουν όσα πραγματικά αισθάνονται.

Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Η ανάγκη για αγάπη μεγαλώνει, ενώ οι άμυνες γίνονται ακόμη ισχυρότερες.

Όταν η συναισθηματική διαθεσιμότητα γίνεται το μεγαλύτερο εμπόδιο

Μία από τις σημαντικότερες προϋποθέσεις για μια ουσιαστική σχέση είναι η συναισθηματική διαθεσιμότητα. Δεν αρκεί να βρίσκεται κάποιος δίπλα μας. Χρειάζεται να μπορεί να ακούσει, να καταλάβει, να επικοινωνήσει και να μοιραστεί μαζί μας όσα νιώθει.

Και εδώ βρίσκεται μια από τις μεγαλύτερες δυσκολίες των σύγχρονων σχέσεων.

Μπορεί να συναντήσουμε έναν άνθρωπο που μας ελκύει, όμως αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μπορεί να μας προσφέρει την ουσιαστική συναισθηματική παρουσία που χρειαζόμαστε. Το ίδιο μπορεί να συμβαίνει και από τη δική μας πλευρά.

Μερικές φορές ζητάμε από τον άλλον να μας καταλάβει, ενώ εμείς οι ίδιοι δεν έχουμε εξηγήσει τι πραγματικά χρειαζόμαστε.

Η αγάπη, όμως, δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε υποθέσεις. Χρειάζεται επικοινωνία.

Το ερώτημα «πώς μπορείς να με αγαπάς αν δεν με καταλαβαίνεις;» κρύβει μια πολύ βαθύτερη ανάγκη: την ανάγκη να αισθανθούμε ότι ο άλλος μάς βλέπει πραγματικά.

Δεν θέλουμε απλώς έναν άνθρωπο που μας αγαπά. Θέλουμε κάποιον που να μπορεί να αντιληφθεί ποιοι είμαστε πίσω από την εικόνα που παρουσιάζουμε.

Η ένταση δεν σημαίνει πάντα συμβατότητα

Ένα ακόμη μεγάλο μπέρδεμα στις σχέσεις είναι η σύγχυση ανάμεσα στην ένταση και στη συμβατότητα.

Μια γνωριμία μπορεί να είναι εκρηκτική από την πρώτη στιγμή. Μπορεί να υπάρχει έντονη έλξη, δυνατά συναισθήματα, συνεχής σκέψη για τον άλλον και η αίσθηση ότι «κάτι ξεχωριστό συμβαίνει».

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι δύο άνθρωποι ταιριάζουν.

Η ένταση μπορεί να προέρχεται από πολλά διαφορετικά πράγματα. Μπορεί να υπάρχει πραγματική έλξη, αλλά μπορεί επίσης να ενεργοποιούνται παλιές πληγές, ανασφάλειες ή συναισθηματικές ανάγκες που δεν έχουν αντιμετωπιστεί.

Γι’ αυτό μια σχέση που προκαλεί πολύ έντονα συναισθήματα δεν είναι πάντοτε και η σχέση που μπορεί να μας προσφέρει ασφάλεια, εμπιστοσύνη και διάρκεια.

Η ουσιαστική συμβατότητα φαίνεται περισσότερο στην καθημερινότητα. Στον τρόπο που επικοινωνούμε, στον σεβασμό, στην εμπιστοσύνη, στην ελευθερία που επιτρέπουμε ο ένας στον άλλον και στην ικανότητα να αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες χωρίς να καταστρέφουμε τη σχέση.

Ο φόβος της ευαλωτότητας χτίζει αόρατους τοίχους

Για να αγαπήσουμε πραγματικά, κάποια στιγμή πρέπει να αφήσουμε τον εαυτό μας να φανεί.

Και αυτό μπορεί να είναι τρομακτικό.

Η ευαλωτότητα σημαίνει ότι αποκαλύπτουμε πράγματα που θα μπορούσαν να μας πληγώσουν αν ο άλλος δεν τα σεβαστεί. Μοιραζόμαστε φόβους, ανάγκες, ανασφάλειες και επιθυμίες χωρίς να γνωρίζουμε με απόλυτη βεβαιότητα πώς θα αντιδράσει ο άνθρωπος απέναντί μας.

Γι’ αυτό πολλοί άνθρωποι δημιουργούν συναισθηματικές άμυνες.

Μπορεί να φαίνονται ψύχραιμοι ενώ μέσα τους αισθάνονται πολλά. Μπορεί να απομακρύνονται μόλις μια σχέση αρχίζει να γίνεται πιο σοβαρή. Μπορεί να επιλέγουν ανθρώπους που δεν είναι διαθέσιμοι, επειδή έτσι αποφεύγουν τον κίνδυνο μιας πραγματικά βαθιάς σύνδεσης.

Άλλοι μπορεί να προσπαθούν να ελέγχουν κάθε εξέλιξη μιας σχέσης, ώστε να μην αισθανθούν ποτέ ότι χάνουν τον έλεγχο.

Όμως η πραγματική οικειότητα δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς κάποιο επίπεδο εμπιστοσύνης.

Γιατί μερικές φορές επιλέγουμε ανθρώπους που μας θυμίζουν το παρελθόν

Υπάρχει και ένα ακόμη παράδοξο στις ανθρώπινες σχέσεις: πολλές φορές δεν επιλέγουμε αυτό που μας κάνει πραγματικά καλό, αλλά αυτό που μας είναι οικείο.

Μπορεί να αισθανθούμε μια ιδιαίτερη έλξη προς έναν άνθρωπο επειδή η συμπεριφορά του μας θυμίζει κάτι που έχουμε ήδη ζήσει.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε τέτοια σχέση είναι καταδικασμένη ή ότι υπάρχει κάποιος «καρμικός» λόγος πίσω από αυτήν. Σε πνευματικές προσεγγίσεις, ωστόσο, τέτοιες έντονες γνωριμίες συχνά περιγράφονται ως συναντήσεις ψυχών ή δεσμοί που μοιάζουν να ξεπερνούν τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο.

Ανεξάρτητα από το αν κάποιος πιστεύει στις προηγούμενες ζωές ή όχι, υπάρχει ένα σημαντικό ερώτημα που αξίζει να θέσουμε:

Αυτός ο άνθρωπος μου είναι πραγματικά καλός ή απλώς μου είναι γνώριμος;

Η διαφορά είναι τεράστια.

Μια σχέση μπορεί να μας φαίνεται «μοιραία» επειδή ενεργοποιεί βαθιά συναισθήματα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι είναι απαραίτητα υγιής ή κατάλληλη για εμάς.

Όταν κρατιόμαστε από σχέσεις που έχουν ήδη ολοκληρώσει τον κύκλο τους

Υπάρχουν άνθρωποι που παραμένουν σε μια σχέση όχι επειδή εξακολουθούν να είναι ευτυχισμένοι, αλλά επειδή φοβούνται τι θα συμβεί αν φύγουν.

Μπορεί να υπάρχει συνήθεια, κοινό παρελθόν, αναμνήσεις ή η ελπίδα ότι κάποια στιγμή ο άλλος θα αλλάξει.

Μπορεί επίσης να αισθανόμαστε ότι έχουμε επενδύσει τόσο πολύ σε μια σχέση, ώστε δεν θέλουμε να αποδεχτούμε ότι ίσως έχει φτάσει στο τέλος της.

Το παρελθόν, όμως, δεν είναι πάντα οδηγός για το μέλλον.

Μια σχέση μπορεί να ήταν σημαντική και ταυτόχρονα να μην είναι πλέον κατάλληλη για τη ζωή που θέλουμε σήμερα.

Αυτό είναι ένα από τα πιο δύσκολα μαθήματα στον έρωτα: δεν χρειάζεται να ακυρώσουμε όσα ζήσαμε για να προχωρήσουμε.

Μπορούμε να τιμήσουμε μια σχέση, να κρατήσουμε τις όμορφες αναμνήσεις και παράλληλα να αναγνωρίσουμε ότι οι ανάγκες μας έχουν αλλάξει.

Τι πραγματικά αναζητούμε στον έρωτα;

Ίσως τελικά το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι «γιατί δεν μπορώ να βρω τον σωστό άνθρωπο;».

Ίσως είναι:

«Είμαι έτοιμος να δημιουργήσω τη σχέση που πραγματικά χρειάζομαι;»

Γιατί άλλο είναι να αναζητούμε συνεχώς την ένταση και άλλο να αναζητούμε ουσιαστική σύνδεση.

Άλλο είναι να θέλουμε κάποιον που μας προκαλεί δυνατά συναισθήματα και άλλο να θέλουμε κάποιον που μπορεί να σταθεί δίπλα μας όταν η ζωή δυσκολεύει.

Η αγάπη χρειάζεται έλξη, αλλά χρειάζεται επίσης εμπιστοσύνη. Χρειάζεται πάθος, αλλά και επικοινωνία. Χρειάζεται ελευθερία, αλλά και αμοιβαία παρουσία.

Και κυρίως χρειάζεται δύο ανθρώπους που είναι πρόθυμοι να εμφανιστούν στη σχέση χωρίς τις πανοπλίες τους.

Η νέα εποχή των σχέσεων μπορεί να είναι πιο ουσιαστική

Οι σχέσεις φαίνεται να αλλάζουν καθώς περισσότεροι άνθρωποι αρχίζουν να δίνουν μεγαλύτερη σημασία στη συναισθηματική επίγνωση και στην ποιότητα της επικοινωνίας.

Η ιδέα ότι μια σχέση πρέπει απλώς να «λειτουργεί» δεν αρκεί πλέον για πολλούς ανθρώπους. Όλο και περισσότεροι αναζητούν έναν δεσμό στον οποίο μπορούν να αισθάνονται ασφαλείς, να εκφράζονται χωρίς φόβο και να παραμένουν ο εαυτός τους.

Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μια διαφορετική προσέγγιση της αγάπης.

Ίσως σταδιακά μάθουμε να μην κυνηγάμε τόσο πολύ αυτό που μας προκαλεί εμμονή, αλλά αυτό που μας προσφέρει ηρεμία και αμοιβαιότητα.

Ίσως αρχίσουμε να ξεχωρίζουμε καλύτερα τη χημεία από τη συμβατότητα, την έλξη από την πραγματική οικειότητα και το γνώριμο από το πραγματικά καλό για εμάς.

Και ίσως εκεί βρίσκεται το κλειδί για πιο ώριμες σχέσεις.

Το πραγματικό μάθημα για την αγάπη

Η βαθιά σύνδεση δεν είναι αδύνατη. Απλώς δεν δημιουργείται πάντα με τον τρόπο που έχουμε φανταστεί.

Δεν αρκεί να βρούμε έναν άνθρωπο που μας συναρπάζει. Χρειάζεται να βρούμε έναν άνθρωπο με τον οποίο μπορούμε να επικοινωνούμε, να εξελισσόμαστε και να νιώθουμε ασφαλείς.

Ταυτόχρονα, χρειάζεται να κοιτάξουμε και τον εαυτό μας.

Ποιους ανθρώπους επιλέγουμε; Γιατί επιστρέφουμε σε συγκεκριμένα μοτίβα; Γιατί φοβόμαστε να εκφράσουμε τις ανάγκες μας; Μήπως μπερδεύουμε την ένταση με την αγάπη; Μήπως κρατάμε μια σχέση επειδή φοβόμαστε περισσότερο τη μοναξιά από όσο επιθυμούμε πραγματικά τη συγκεκριμένη σχέση;

Όταν αρχίσουμε να απαντάμε ειλικρινά σε αυτά τα ερωτήματα, κάτι αλλάζει.

Η αγάπη παύει να είναι ένας αγώνας για να μας επιλέξει κάποιος άλλος και γίνεται μια συνειδητή επιλογή να δημιουργήσουμε έναν δεσμό στον οποίο και οι δύο άνθρωποι μπορούν να είναι πραγματικά παρόντες.

Γιατί τελικά η πιο ουσιαστική σχέση δεν είναι εκείνη που μας κάνει να αναρωτιόμαστε συνεχώς αν μας αγαπούν.

Είναι εκείνη στην οποία δεν χρειάζεται να αμφιβάλλουμε για το αν μπορούμε να είμαστε ο εαυτός μας.